Netcongestie in 2026: waarom terugleveren steeds lastiger wordt (en welke oplossingen wél werken)

Stroomnet vol, zonnige dag, je zonnepanelen wekken volop op en toch zie je in je app dat je omvormer meerdere keren per dag naar nul springt. Of je hoort bij een verbouwing dat je geen zwaardere aansluiting krijgt. Netcongestie is dan geen ver-van-je-bedshow meer, maar een beperking op wat jij met je eigen stroom mag doen. Ook in 2026 is dat niet ineens opgelost. Het stroomnet wordt uitgebreid, maar de groei van warmtepompen, laadpalen en zonnepanelen gaat sneller dan de graafmachines. Het risico dat terugleveren lastiger wordt, neemt eerder toe dan af. Tegelijk zijn er oplossingen waar je als huiseigenaar wel degelijk iets aan hebt.

Wat is netcongestie nu precies?

Netcongestie betekent dat er op een bepaald punt in het elektriciteitsnet meer vraag of aanbod is dan de kabels en transformatoren aankunnen. In Nederland speelt bij huishoudens vooral opwekcongestie: er wordt in bepaalde uren meer zonnestroom aangeboden dan het net kan verwerken.

Dat zie je terug in spanningsproblemen. Het net in jouw wijk moet binnen een bandbreedte blijven. Als de spanning daarboven komt, schakelt je omvormer zichzelf uit om je apparaten te beschermen. Dat is geen fout, maar een beveiliging. Een deel van de zonnepaneelbezitters heeft hier inmiddels regelmatig mee te maken. Gemiddeld gaat het nu nog om een beperkt verlies aan opbrengst, maar netbeheerders waarschuwen dat dit zonder maatregelen richting 2030 voor veel meer kleinverbruikers een serieus issue kan worden.

Waarom wordt terugleveren in 2026 lastiger?

Er spelen grofweg drie bewegingen tegelijk. Het net zit lokaal vol en uitbreiden kost tijd. Netbeheerders hebben een meerjarenprogramma om transformatorstations te verzwaren en nieuwe kabels te trekken. Het aantal projecten neemt toe, maar de sector geeft zelf aan dat in een groot deel van Nederland de komende jaren schaarste blijft. In sommige buurten wordt het zelfs drukker voordat het beter wordt.

Tegelijk wordt de salderingsregeling stap voor stap afgebouwd en wordt er ruimte gemaakt voor terugleverkosten. De toezichthouder heeft bevestigd dat energieleveranciers zulke kosten mogen rekenen, zolang die redelijk en transparant zijn. In de praktijk zie je vaste terugleverkosten per kWh of per maand en lage vergoedingen voor stroom die je boven je eigen verbruik terug het net op duwt. Bij sommige contracten zijn er zelfs uren met negatieve prijzen, waarin terugleveren je geld kost.

De derde beweging is dat overheid en sector meer sturen op flexibiliteit in plaats van onbeperkt terugleveren. Er gaan miljarden naar uitbreiding van het net, maar netbeheerders benadrukken dat slimmer gebruik net zo hard nodig is. Er wordt volop getest met congestiemanagement: techniek, tarieven en afspraken waarmee productie en verbruik in de drukste uren worden gestuurd. Denk aan pilots met slimme sturing van batterijen, wijkoplossingen en tijdelijke beperkingen van teruglevering.

Voor jou als particulier betekent dit dat de kans toeneemt dat je omvormer op zonnige middagen soms uitvalt, dat verzwaren van je aansluiting langer kan duren of alleen onder voorwaarden kan en dat terugleveren financieel minder aantrekkelijk wordt. Direct eigen gebruik van je zonnestroom wordt juist belangrijker.

Wat merk je daar thuis nou echt van?

In de meeste huishoudens voelt netcongestie niet als een grote storing, maar als een reeks kleine signalen. Je ziet in je zonnepanelen-app dat de opwek op heldere dagen plots naar nul zakt en later weer oppakt. Dat is typisch een spanningsprobleem: de omvormer schakelt uit en daarna weer in. Je krijgt een mail van je energieleverancier over nieuwe terugleverkosten of een lagere vergoeding. Of de netbeheerder laat weten dat verzwaring naar een zwaardere aansluiting niet direct kan en dat er een wachtlijst is.

Op zichzelf lijkt dat losse rompslomp, maar de rode draad is simpel. Het net kan de pieken niet meer altijd aan. De vraag is dus niet of je nog wel zonnepanelen kunt leggen, maar hoe je voorkomt dat je volledig afhankelijk bent van onbeperkt en gratis terugleveren.

Oplossingen die wél werken voor jou als huiseigenaar

Je lost netcongestie niet in je eentje op, maar je kunt je huis wél zo inrichten dat je minder last hebt van uitvallende omvormers en lage terugleververgoedingen. De basis is simpel: gebruik zoveel mogelijk stroom op het moment dat je panelen leveren. Grote verbruikers zoals wasmachine, droger, vaatwasser, warmtepomp en je laadpaal plan je in de zonnige uren. Met uitgestelde start, een wat lagere laadsnelheid en het overdag opwarmen van een boiler of buffervat schuif je verbruik automatisch naar de middag. In de praktijk zie je dan al snel dat je tientallen procenten meer van je eigen stroom direct in huis gebruikt.

Minstens zo belangrijk is dat je installatie technisch slim is, niet alleen groot. In wijken met spanningsproblemen levert fijn afstellen van je bestaande installatie vaak meer op dan er nog een rij panelen bij leggen. Denk aan een goede verdeling over de verschillende fasen, een passende omvormer en bekabeling die spanningspieken aankan. Er zijn oplossingen die de teruglevering over meerdere fasen verdelen en zo de spanning in je straat rustiger houden. Dat maakt het verschil tussen een systeem dat op drukke dagen steeds uitvalt en een installatie die gewoon blijft draaien.

De combinatie van zonnepanelen, warmtepomp en eventueel een thuisbatterij wordt daardoor steeds interessanter. Met een warmtepomp verschuift een groot deel van je energieverbruik naar stroom, die je slim kunt timen op momenten dat de zon schijnt. Een thuisbatterij is in 2026 nog geen standaardonderdeel, maar in gebieden met veel netcongestie kan die net de doorslag geven. Door overschot op te slaan in plaats van het op een vol net te duwen, blijft je omvormer langer werken, ben je minder gevoelig voor lage of negatieve terugleververgoedingen en gebruik je ’s avonds meer eigen stroom. Wel is het belangrijk dat zo’n batterij wordt aangestuurd door een goed energiemanagementsysteem; anders hangt er vooral een dure doos aan de muur.

Tot slot helpt het om actief mee te kijken met je data. Problemen door congestie en spanningspieken zie je vaak pas terug in een tegenvallende jaaropbrengst, terwijl je met de data uit omvormer, laadpaal, warmtepomp en slimme meter veel eerder kunt bijsturen. Instellingen zijn dan aan te passen, belasting is anders te verdelen en waar nodig kun je samen met de netbeheerder naar oplossingen zoeken. Steeds vaker ontstaan daarnaast collectieve oplossingen, zoals wijkbatterijen, lokale energiehubs of afspraken waarbij een groep huishoudens tijdelijk minder teruglevert in ruil voor een vergoeding. Dat ontlast het net én geeft jou meer speelruimte om je eigen stroom zo slim mogelijk te gebruiken.

Zijn zonnepanelen in 2026 nog wel een slimme investering?

Het korte antwoord blijft ja, mits je ze slim in je energiesysteem inpast. De tijd van een vol dak en onbeperkt salderen loopt af, maar stroom die je zelf opwekt en direct verbruikt blijft financieel aantrekkelijk. Het grootste deel van je voordeel komt uit minder stroom inkopen, niet uit wat je teruglevert. Wie verbruik kan verschuiven naar de uren waarin de zon schijnt en zijn systeem daarop ontwerpt, haalt ook in 2026 een goed rendement uit zonnepanelen.

Wat wel verandert, is de volgorde van denken. Je begint bij je verbruik en je plannen om te elektrificeren, zoals een warmtepomp, elektrisch koken en een auto. Daarna ontwerp je het systeem: zonnepanelen, eventueel batterij, laadpaal en sturing. En pas daarna bepaal je hoeveel panelen logisch zijn en wat er technisch kan op jouw aansluiting en in jouw wijk. Dat vraagt wat meer denkwerk dan vijf jaar geleden, maar voorkomt dat je een mooie installatie op papier hebt die in de praktijk regelmatig uitvalt.

Hoe pak je dit slim aan met DLE?

Bij DLE zien we dagelijks dat netcongestie geen theoretisch onderwerp meer is. We komen installaties tegen waar omvormers op zomerdagen elk uur even uitspringen, wijken waar een zwaardere aansluiting is afgewezen en klanten die schrikken van nieuwe regels rond teruglevering. Daarom kijken we niet alleen naar hoeveel panelen er op je dak passen, maar naar het totaalplaatje: je huidige en toekomstige stroomvraag, de netcapaciteit in jouw wijk, de combinatie met warmtepomp en eventueel thuisbatterij en de afspraken in je energiecontract.

Op basis daarvan ontwerpen we systemen die voorbereid zijn op een toekomst met minder salderen en meer sturing. Zo voorkom je dat je elk jaar achter nieuwe regels aanloopt en zorg je dat je investering ook in 2026 en daarna rendeert. Wil je weten wat er in jouw situatie nog wél slim is om te doen met zonnepanelen, warmtepomp en eventueel opslag, dan denken we graag met je mee.

Plan een adviesgesprek